"Το Επιμελητήριο Λέσβου είναι από τα πρώτα Επιμελητήρια που ιδρύθηκαν στην Ελλάδα και μάλιστα την ίδια χρονιά με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών το 1919. Αυτό οφείλεται στη ραγδαία οικονομική άνθιση που γνώρισε η Λέσβος από τα μέσα του 19ου έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, με βάση τη μονοκαλλιέργεια της ελιάς. Οργανωμένες βιοτεχνίες και βιομηχανίες και αξιόλογα εμπορικά δίκτυα, διοχέτευαν τα τοπικά προϊόντα στα Βαλκάνια, την Ευρώπη, τις Παρευξείνειες χώρες, τη Μ.Ασία, τη Β. & Κεντρική Αφρική. Οι μέθοδοι τυποποίησης και επεξεργασίας, συναγωνίζονταν αυτές της Διεθνούς Αγοράς και η Λέσβος έγινε μια πύλη μεταξύ Δύσης και Ανατολής, με ενεργό συμμετοχή στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική πρόοδο της εποχής.
Η επέκταση του εμπορίου, οδήγησε σύντομα στην ίδρυση της Τράπεζας Μυτιλήνης από τα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ λίγο αργότερα στη λειτουργία Εμπορικής Λέσχης, ενώ το 1915 ιδρύθηκε ο Εμπορικός Σύλλογος Μυτιλήνης. Στις 10 Δεκεμβρίου 1918 δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα τηs Κυβερνήσεως το Βασιλικό Διάταγμα, με το οποίο ιδρύθηκε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Μυτιλήνης και το οποίο συγκροτήθηκε και άρχισε να λειτουργεί από το 1919.
Το 1923 εκδόθηκε Νομοθετικό Διάταγμα για τη σύσταση αυτοτελών Επαγγελματικών & Βιοτεχνικών Τμημάτων στα Επιμελητήρια της χώρας. Το Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Μυτιλήνης, ιδρύθηκε τελικά το 1947 και τα δύο Επιμελητήρια συνεργάζονταν στενά και συσκέπτονταν από κοινού για τα σημαντικά ζητήματα του τόπου.
Στις 10 Απριλίου 1960 κι έπειτα από μακροχρόνιες προσπάθειες για την εξεύρεση πόρων, κατατέθηκε ο θεμέλιος λίθος για το νέο κτίριο του Επιμελητηρίου. Τα εγκαίνια του νέου κτιρίου έγιναν στις 17 Απριλίου 1967 και το 1969 τα δύο Επιμελητήρια συστεγάστηκαν. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Μυτιλήνης και το Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό, συγχωνεύθηκαν το 1988 σε ένα, με την ονομασία Επιμελητήριο Λέσβου, ενώ από το 1995 άρχισε να λειτουργεί Παράρτημα του Επιμελητηρίου και στην Λήμνο.
Σκοπός του Επιμελητηρίου είναι η προστασία και η προώθηση του εμπορίου, της βιομηχανίας, της βιοτεχνίας, των επαγγελμάτων του τομέα παροχής υπηρεσιών, του τουρισμού και της εν γένει τοπικής ανάπτυξης. Ακόμη, η παροχή προς την πολιτεία γνωμοδοτικών εισηγήσεων για κάθε οικονομικό θέμα, περιλαμβανομένων και των σχετικών νομοσχεδίων, με γνώμονα πάντα την οικονομική ανάπτυξη του τόπου, καθώς και η παροχή στα μέλη του και σε κάθε ενδιαφερόμενο γνωμοδοτικών εισηγήσεων και πληροφοριών για κάθε οικονομικό θέμα.
Ανάμεσα στις αρμοδιότητες του Επιμελητηρίου είναι να υποβάλει εισηγήσεις συμβουλευτικού και γνωμοδοτικού χαρακτήρα, για θέματα επιχειρηματικής τοπικής ανάπτυξης, ενώ συμμετέχει σε επιτροπές και όργανα σχεδιασμού έργων υποδομής. Τηρεί γενικά μητρώα επωνυμιών και ειδικά μητρώα εξαγωγέων, ασφαλιστών, αργυροχρυσοχόων, μεσιτών και εκδίδει ταυτότητες ασφαλιστών. Χορηγεί στα μέλη του πιστοποιητικά εγγραφής, καταγωγής προϊόντων, βεβαιώνει το γνήσιο της υπογραφής αυτών, εκδίδει βεβαιώσεις περί μη οφειλής ή διακανονισμού συνδρομών, ελέγχει και θεωρεί καταστατικά και τροποποιήσεις αυτών περί του δικαιώματος χρήσης της επωνυμίας και του διακριτικού τίτλου και εκδίδει ημερήσιο δελτίο τιμών ελαιολάδου.
Οργανώνει συνέδρια, ημερίδες, επιχειρηματικές αποστολές και συμμετέχει σε εμπορικές εκθέσεις εσωτερικού και εξωτερικού. Ακόμη διεξάγει σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα κατάρτισης και επιμόρφωσης για τα μέλη του, ενώ διενεργεί πραγματογνωμοσύνες και δειγματοληψίες και επιλύει με διαιτησίες εμπορικές διαφορές.
Παρακολουθεί και μελετάει τις τάσεις και εξελίξεις στην εθνική οικονομία και υποβάλλει σχετικές προτάσεις με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της τοπικής οικονομίας. Παρέχει πληροφορίες στα μέλη του και την πολιτεία για τις αλλοδαπές αγορές, τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις και για άλλα συναφή θέματα. Αναλαμβάνει ύστερα από αίτηση μέλους του ή υποψήφιου μέλους του, να διαμεσολαβήσει σε απαιτούμενες γραφειοκρατικές διαδικασίες με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες ή υπηρεσίες της τοπικής αυτοδιοίκησης, ή δικαστικές αρχές.
Τέλος, επιχορηγεί πρωτοβουλίες που συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη του Νομού, απονέμει βραβεία και τιμητικές διακρίσεις για διακεκριμένες επιχειρηματικές, πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες και ενισχύει οικονομικά συλλόγους και εργοδοτικές οργανώσεις.
Πέρα όμως από τις καθιερωμένες υπηρεσίες που προσφέρει το Επιμελητήριο στα μέλη του, έχει αναλάβει σημαντικότατες πρωτοβουλίες που έκριναν την εξέλιξη και την ανάπτυξη του τόπου. Το 1972 το Επιμελητήριο Λέσβου ίδρυσε τη ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΣΒΟΥ για την οποία υπήρξε θερμοκοιτίδα κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της. Το 1985 δημιουργήθηκε Παράρτημα ΕΛΚΕΠΑ Βορείου και Νοτίου Αιγαίου με έδρα τη Μυτιλήνη, που τα πρώτα χρόνια στεγάστηκε στα γραφεία του Επιμελητηρίου.
Το 1994 ξεκίνησαν οι προσπάθειες για τη δημιουργία Συνεταιριστικού Πιστωτικού Ιδρύματος, που το 1999 μετεξελίχθηκε στη ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΛΕΣΒΟΥ – ΛΗΜΝΟΥ. Το 1998, ιδρύθηκε Παράρτημα ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ (ΟΠΕ) Β. Αιγαίου, στα γραφεία του Επιμελητηρίου Λέσβου. Μέσα από αυτή την στενή συνεργασία, έχουν χρηματοδοτηθεί διοργανώσεις Επιχειρηματικών Αποστολών, συμμετοχή σε πολλές Διεθνείς Εκθέσεις της Ελλάδας και του εξωτερικού, καθώς και Σεμινάρια για εξαγωγικές επιχειρήσεις και πολλά άλλα. Το 1999 ιδρύεται το Σωματείο «ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ ΛΕΣΒΟΥ».
Μια ιδιαίτερα όμως σημαντική πρωτοβουλία του Επιμελητηρίου Λέσβου, υπήρξε η ίδρυση της Αστικής, μη κερδοσκοπικής εταιρείας «ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑΚΗ ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» (ΕΛΕΑ), στης οποίας το Εταιρικό Κεφάλαιο μετέχουν ο ΟΠΕ, οι ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ και ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ.
Μέσω της ΕΛΕΑ, έχει ιδρυθεί το «ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ», Κέντρο πληροφόρησης και στήριξης της επιχειρηματικότητας. Ένας πρωτοποριακός και καινοτόμος, σε πανελλαδικό επίπεδο μηχανισμός, που έχει υλοποιήσει μέχρι σήμερα σημαντικά για την τοπική επιχειρηματική ανάπτυξη Εθνικά και Ευρωπαϊκά Προγράμματα, μεταξύ των οποίων NAIAS για την ανάπτυξη της καινοτομίας, BIOBUS για την επιχειρηματική αξιοποίηση της τοπικής βιοποικιλότητας, EQUAL για την άρση των ανισοτήτων στην επιχειρηματικότητα και την απασχόληση, ORPHEAS για μια τοπική στρατηγική για την απασχόληση στον τομέα της αειφορίας, INTERREG Ελλάδα – Κύπρος για ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ΔΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ για την προώθηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και χρήσης INTERNET, Κοινωνία της Πληροφορίας για τον εκσυγχρονισμό της μηχανοργάνωσης και του εξοπλισμού του Επιμελητηρίου και την δημιουργία κόμβου ηλεκτρονικού εμπορίου, Πρόγραμμα Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης για την ανάδειξη της Επάνω Σκάλας και του Ιστορικού Κέντρου της Μυτιλήνης, ΟΠΑΑΧ με την έκδοση Γαστρονομικού Οδηγού για τη Λέσβο σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, LEADER με έκδοση ιστορικού λευκώματος για τη Λέσβο καθώς και κλαδικών εντύπων, ΕΚΘΕΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των ΠΕΠ Β. Αιγαίου για την «Προώθηση Εξαγωγών Γεωργικών Προϊόντων της Λέσβου», κ.λ.π.
Ακόμη, μέσω του ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΥ εκδίδεται το διμηνιαίο περιοδικό του Επιμελητηρίου «νέοΕΠΙ» που κυκλοφορεί σε 5.000 αντίτυπα και διανέμεται δωρεάν στα ταμειακώς ενήμερα μέλη του. Η ύλη του περιοδικού περιέχει θέματα ανάπτυξης, επιχειρηματικότητας, οικονομίας, χρηματοδοτικών προγραμμάτων, νέων τεχνολογιών, καθώς και αγορανομικά, φορολογικά, ασφαλιστικά κ.ά. θέματα και εν γένει όλες τις δραστηριότητες του Επιμελητηρίου. Εκδίδονται ακόμη κλαδικά έντυπα για τα τοπικά προϊόντα, φυλλάδια τουριστικής προβολής, επιχειρηματικοί οδηγοί, CD, DVD, βιβλία και λευκώματα για την προβολή των νησιών του Νομού μας.
Τα γραφεία τόσο του Επιμελητηρίου όσο και του «ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΥ» είναι πλήρως εξοπλισμένα. Το Επιμελητήριο είναι στελεχωμένο με 7μελές μόνιμο προσωπικό, καθώς και με τα εξειδικευμένα στελέχη του ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΥ, οι δε γλώσσες που ομιλούνται είναι η αγγλική, η γαλλική, η γερμανική και η ολλανδική.
Οι εξειδικευμένοι επιστήμονες-συνεργάτες του ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΥ παρέχουν υπηρεσίες ατομικής και ομαδικής συμβουλευτικής και οργάνωσης επιχειρήσεων, διάχυσης των νέων τεχνολογιών και φυσικά ενημέρωσης για τα χρηματοδοτικά προγράμματα και την κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων. Ακόμη, πραγματοποιούνται ενημερωτικές ημερίδες, εργαστήρια, σεμινάρια, λειτουργεί κινητή μονάδα ενημέρωσης προς όλους τους Δήμους του Νομού και παρέχεται κάθε είδους υπηρεσία που μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη της τοπικής επιχειρηματικότητας.
Τι κτίριο του Επιμελητηρίου Λέσβου, ανακαινίστηκε πρόσφατα με χρηματοδότηση από τα ΠΕΠ Β. Αιγαίου και από το 2001 λειτουργεί με αξιοποίηση και των τριών ορόφων του:
•      Στο ισόγειο λειτουργεί εκθεσιακός χώρος, καθώς και τα γραφεία του Κ.Ε.Τ.Α. Β. Αιγαίου, που προσωρινά έχει ανασταλεί η λειτουργία του.
•      Στον 1ο όροφο λειτουργεί Συνεδριακό Κέντρο με φουαγέ και υπερσύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα, καθώς και σύστημα τηλεδιάσκεψης που συνδέει φορείς από όλο το Β. Αιγαίου, με χρηματοδότηση από την Κ.Π. EQUAL.
•      Στον 2ο όροφο λειτουργούν τα γραφεία του Επιμελητηρίου, του ΕΠΙΚΕΝΤΡΟΥ, του Εμπορικού Συλλόγου Μυτιλήνης και της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών και Βιοτεχνών Λέσβου.
Το Επιμελητήριο Λέσβου σήμερα, εκπροσωπείται και συμμετέχει στην ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ, τον ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ, τον ΕΟΑΕΝ, το ΔΙΚΤΥΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. και το ΔΙΚΤΥΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΥΡΩΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ, ενώ μέσω της ΕΛΕΑ, στην Αναπτυξιακή Εταιρεία ΕΤΑΛ Α.Ε. (Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης Λέσβου), με την οποία συνυποβάλλει προτάσεις σε διάφορα χρηματοδοτικά Κοινοτικά Προγράμματα, καθώς και την ΣΥΝΕΒΑ (Αναπτυξιακή Εταιρεία Συνεταιριστικής Τράπεζας Λέσβου – Λήμνου)".