Οι άνθρωποι μαθαίνουν από παιδιά να ζουν με τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα του τόπου στον οποίο κατοικούν. Αναβιώνοντας κάθε φορά στις διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις, τα έθιμα που συνδέονται με αυτές, όπως γιορτές, πανηγύρια, γάμοι κ.ά., κρατούν ζωντανό το παρελθόν τους και έτσι μένουν δεμένοι με τις ρίζες τους. Τα έθιμα στη Λέσβο, παρά τον εκσυγχρονισμό, έχουν διατηρηθεί σε πολλές περιοχές και αποτελούν ένα αδιαίρετο σύνολο με τις γαστρονομικές συνήθειες, που ανάγεται στην μακραίωνη εξελικτική της πορεία και την ιστορική της διαδρομή. Η γαστρονομική παράδοση του νησιού σε σχέση με τα ήθη, τα εθιμα και τις παραδόσεις του, μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες: στον κύκλο της Ζωής και στον κύκλο του Χρόνου.  

ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ

Γέννηση

Μετά τη γέννα, η μητέρα που είναι κουρασμένη και αδύναμη, για να ανακάμψει, περνάει 40 ημέρες χωρίς να βγαίνει από το σπίτι, τρώγοντας δυναμωτικές τροφές, για να μπορεί να θηλάσει. Στη Λέσβο κυριαρχεί το θάσο, που το φτιάχνουν με καλά βρασμένη αμυγδαλόψυχα, στην οποία αφού χυλώσει προσθέτουν το γάλα με διαλυμένο κορν φλαουρ και μετά από 2-3 βράσεις προσθέτουν το ανθόνερο, το βάζουν σε μπολ και το πασπαλίζουν με κανέλα. Η αλευριά ή ο μπαλεζές είναι ένα είδος κρέμας που γίνεται από αλεύρι, νερό, ζάχαρη, και ανθόνερο για άρωμα. Βράζουν το νερό με το αλεύρι και τη ζάχαρη μέχρι να πήξει και στο τέλος το περιχύνουν με τριμμένα αμύγδαλα. 

Βάφτιση

Τα βαφτίσια ήταν πάντα ένα χαρμόσυνο γεγονός για τους γονείς του παιδιού και τους συγγενείς, το οποίο συνήθως γιορταζόταν με φαγοπότι και ολονύχτιο γλέντι. Όταν τελείωνε η τελετή της βάφτισης ο νονός στην αυλή της εκκλησίας γέμιζε τις χούφτες του με νομίσματα και τα σκόρπιζε στον αέρα για να τα πάρουν τα συγκεντρωμένα παιδιά. Αν το νεοφώτιστο είχε μεγαλύτερα αδέρφια, τους έδινε το δικό τους νόμισμα στο χέρι. Η κίνηση αυτή γινόταν για τη «μαρτυρία». Σήμερα τη θέση τους έχουν πάρει τα σταυρουδάκια που δίνονται στον κόσμο «τα μαρτυρικά». Μετά το τέλος της βάφτισης, μοιράζουν στους καλεσμένους κάποιο γλυκό, συνήθως αμυγδαλωτά. Οι μπομπονιέρες έχουν προηγηθεί με το κάλεσμα.

Γάμος

Λίγες μέρες πριν τον επίσημο αραβώνα, μαζεύονται οι γυναίκες από την οικογένεια της νύφης και ετοιμάζουν τον παραδοσιακό μπακλαβά, τον οποίο πηγαίνει η μητέρα της νύφης στην πεθερά. Εκείνη αφού την καλοδεχτεί και την κεράσει για την ώρα την καλή, στέλνει πίσω στη νύφη της τον «ήλιο». Έτσι ονομάζουν τον μεγάλο ρόμβο που σχηματίζεται όταν βγάζουν τα κομμάτια του μπακλαβά ακτινωτά από το κέντρο προς τα έξω.  Από τον «ήλιο» κερνάει η νύφη όλους όσους έρχονται να της ευχηθούν.

Ο αρραβώνας γίνεται στο σπίτι της νύφης, όπου μαζεύονται συγγενείς και φίλοι και το ζευγάρι αλλάζει τις βέρες. Αφού δίνουν τις ευχές και τα δώρα, αρχίζουν τα κεράσματα. Προσφέρουν στον κόσμο τριών ειδών γλυκά του κουταλιού, 2-3 γλυκά του ταψιού, σοκολατάκια και διάφορα αναψυκτικά και φρούτα και τελευταίο το κονιάκ.  Συνήθως ακολουθεί ολονύχτιο γλέντι με πολλών ειδών μεζέδες για φαγητό, ούζο, κρασί και το απαραίτητο παραδοσιακό φαγητό για τέτοια τραπέζια, το κισκέκ. Αυτό είναι παραδοσιακό φαγητό της Λέσβου που συνδέεται με πανηγύρια, γάμους, βαφτίσεις και γενικά επίσημα τραπέζια. 

Την τελευταία εβδομάδα πριν το γάμο γίνεται το στρώσιμο του νυφικού κρεβατιού και φτιάχνουν τα κολίκια ή αλλιώς γαμπούλικα, που είναι ένα τσουρέκι, το οποίο αφού ψηθεί το αλείφουν με μέλι και το στολίζουν με αμύγδαλα σχηματίζοντας πάνω διάφορα σχέδια, που συμβολίζουν την ευδαιμονία του ζευγαριού. Τα κεράσματα την ημέρα του γάμου είναι αμυγδαλωτά και μπακλαβάς. Μετά την τελετή, ακολουθεί ολονύκτιο γλέντι με χορό. Μετά το τέλος του μυστηρίου, οι καλεσμένοι εύχονται στο ζευγάρι και τους μοιράζουν κουφέτα ή κάποιο γλύκισμα, όπως αμυγδαλωτά και μπακλαβά. Ακολουθεί τραπέζι και ολονύχτιο γλέντι με φαγητό, ποτό και χορό μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Δεν θα μπορούσε να λείπει από το τραπέζι του γάμου το παραδοσιακό φαγητό της Λέσβου, το κισκέκ.   

Θάνατος

Στη Λέσβο, μετά το τέλος της τελετής μοιράζουν κόλυβα και ψωμάκια στον κόσμο και μετά πηγαίνουν για τον καφέ της παρηγοριάς. Το βράδυ συγκεντρώνονται συγγενείς και οικογενειακοί φίλοι στο σπίτι του εκλιπόντος για να φάνε ψαρόσουπα, καθώς παλιότερα συνήθιζαν να απέχουν από την κατανάλωση κρέατος για 40 ημέρες μετά το θάνατο,. Την παραμονή του μνημόσυνου, έφτιαχναν άρτο που τον έκοβαν σε μικρά κομμάτια και σε μια κούπα έβαζαν κρασί, λάδι, ζάχαρη, κανέλα και γαρύφαλλο. Με το μίγμα αυτό και τα ψωμάκια έβγαιναν στους δρόμους και τα μοίραζαν. Ο κόσμος έπαιρνε ψωμάκι, το βουτούσε στο μίγμα και το έτρωγε. Σήμερα, την ημέρα του μνημόσυνου, στην εκκλησία, μοιράζουν κόλλυβα, ψωμάκια και γλυκά. Σε ορισμένες περιοχές μαζί με τα κύλυβα φτιάχνουν και κολυβόζουμο και το μοιράζουν στον κόσμο.